Россияда Давлат Миграция Сиёсатининг Янги Босқичи: Қонунийлик, Назорат Механизмлари ва Иқтисодий Ислоҳотлар Таҳлил
Россия Федерацияси Президенти Владимир Путин мамлакат Ички ишлар вазирининг биринчи ўринбосари ҳамда Хорижий фуқароларни рўйхатга олиш ва фуқаролик масалалари бўйича хизмати бошлиғи, полиция генерал-полковниги Андрей Кикот билан Кремлда ишчи учрашув ўтказиб, унда сўнгги бир ярим йил давомида мамлакатда амалга оширилган давлат миграция сиёсатининг якуний натижалари ва келажакда кутилаётган туб таркибий ислоҳотларни атрофлича муҳокама қилди. Миграция идоралари ходимларининг касб байрами арафасида ташкил этилган ушбу мулоқот доирасида тақдим этилган расмий ҳисоботларга кўра, бугунги кунда Россияга йилига ўртача тўққиз миллионга яқин хорижий фуқаро турли мақсадларда ташриф буюраётган бўлиб, муайян бир вақтнинг ўзида мамлакат ҳудудида олти миллиондан олти ярим миллионгача чет эллик бўлиб турибди ва уларнинг қарийб уч миллионини бевосита меҳнат мигрантлари, бир ярим миллиондан ортиғини уларнинг оила аъзолари ҳамда қолган қисмини туристлар билан талабалар ташкил этмоқда. Мамлакатда миграция қонунчилигини бузган саккиз юз минг нафар хорижлик аниқланиб, улар махсус назорат қилинадиган шахслар реестрига киритилган ҳолда қидирувга берилган бўлса-да, кўрилган қатъий тизимли чоралар натижасида умумий ноқонуний мигрантлар оқими саккиз фоизга камайди ва умумий масса таркибидаги қонуний меҳнат миграциясининг улуши қирқ беш фоиздан эллик фоизга етиб, ижобий ўсиш тенденциясини намоён этди.
Президент томонидан илгари сурилган стратегик концепция доирасида мамлакат ҳудудида ишламайдиган оила аъзоларининг асоссиз бўлиб туришини чеклаш вазифаси муваффақиятли ижро этилиб, мактабларга қабул қилиш бўйича ҳукумат томонидан ўрнатилган янги қатъий мезонлар туфайли бундай шахслар сони йигирма фоизга камайтирилди, шунингдек, жорий этилган муҳим ҳуқуқий ўзгаришга биноан икки минг йигирма еттинчи йилнинг биринчи январидан бошлаб Россияда ишлаётган ҳар бир чет эл фуқароси ўзининг мамлакатда яшаётган ва расман ишламайдиган ҳар бир оила аъзоси учун давлатга қўшимча солиқ тўлаш мажбуриятини юкловчи янги Федерал қонун кучга кириши белгиланди. Шу билан бирга, миграция хизматига жиноятчиликка қарши курашиш бўйича қўшимча равишда тезкор-қидирув ва суриштирув ваколатлари берилиши муносабати билан хорижликлар томонидан содир этиладиган умумий жиноятлар сони жорий ярим йилликда қарийб қирқ фоизга камайди, чунки идоранинг асосий диққат-эътибори майда ҳуқуқбузарликлар ўрнига уюшган жиноий гуруҳлар, ноқонуний миграция каналлари ва сохта ҳужжатлар тайёрлайдиган яширин босмахоналарни фош этишга қаратилди. Назорат тадбирларининг кучайтирилиши натижасида ўтказилган рейдлар сони юз эллик беш мингтага кўпайиб, текширилган юридик шахслар ҳажми қирқ уч фоизга ошди ва бунинг оқибатида юз мингга яқин мигрант мамлакатдан маъмурий тартибда чиқариб юборилди, қонунбузарлик содир этган юз тўқсон етти минг хорижликка Россияга кириш тақиқланди ҳамда сохта ҳужжатлар билан сохта никоҳ ҳолатларини аниқлаш ўн баробарга кўпайиб, йигирма мингта вақтинча яшаш рухсатномаси ва яшаш гувоҳномалари мутлақо бекор қилинди.
Ушбу кенг кўламли ислоҳотларнинг техник ва логистик таъминоти доирасида Россия полицияси чегарадош ҳудудлар ва йирик транспорт узелларида йигирма учта махсус миграция назорати пунктини ташкил этди, Федерал хавфсизлик хизмати ҳамда Транспорт вазирлиги билан ҳамкорликда ишлаб чиқилган янги алгоритм эса ноқонуний мигрантларни мамлакатга кириш вақтидаёқ чегаранинг ўзида тўсиш ҳамда чиқиб кетаётган қонунбузарларнинг қайта кириш ҳуқуқини бутунлай ёпиш имконини берди, бундан ташқари, келаси йилдан бошлаб сунъий интеллект технологияларига асосланган замонавий Таҳлилий марказ ишга туширилиб, у барча камералар, чегара маълумотлари ва иш берувчилар базасини ягона рақамли тизимга бирлаштиради. Миграция соҳасидаги энг инқилобий янгилик ҳисобланган ва ҳозирда ҳукуматда келишилаётган янги "Оргнабор" қонун лойиҳаси ҳар бири икки йилдан иборат учта босқичда силлиқ жорий этилиши режалаштирилмоқда, унга кўра хорижлик ишчининг Россияга ўз ҳолича келиб мустақил равишда иш қидириш тартибига чек қўйилиб, эндиликда жараён фақат иш берувчининг расмий талабномаси асосида махсус оператор томонидан хорижда мутахассисларни танлаш, уларни Россияга олиб келиб ҳуқуқий расмийлаштириш ва бевосита иш жойига етказиш орқали амалга оширилади ва янги қонун мажбуриятларига кўра йирик ҳамда ўрта корхоналар мигрантларни ихтисослаштирилган турар жой билан таъминлаб, уларни ишга бориб-келишлари учун транспорт билан сийлаши шарт бўлади, бу эса "Уй – Иш – Уй" шаклидаги назорат остидаги ёпиқ циклни шакллантиради ва шартнома тугагач, ишчининг худди шу тартибда ватанига қайтарилишини кафолатлайди.
Президент Владимир Путин ушбу янги тизимни ҳар икки томон учун ҳам энг цивилизациялашган усул эканини, чунки у ҳам меҳнат мигрантининг қонуний ҳуқуқларини ҳимоя қилишини, ҳам Россия фуқароларининг миллий манфаатларини биринчи даражали таъминлашини таъкидлаб, мигрантлар келаётган давлатларнинг ўзида рус тили ва қонунчилигини ўргатиш марказларини кенгайтириш ҳамда бу жараённи ҳукумат даражасида қўллаб-қувватлаш зарурлигини қайд этди. Ушбу тизимли ислоҳотлар ва қонунийлаштириш жараёнлари иқтисодий жиҳатдан ҳам жуда юқори самарадорлик кўрсатиб, ўтган бир ярим йил ичида миграция жараёнлари ҳисобидан давлат ғазнасига уч юз йигирма бир миллиард рубль миқдорида даромад тушишини таъминлади ва асосан меҳнат патентлари эвазига шаклланган ушбу маблағларнинг олтмиш миллиард рублдан ортиғи федерал бюджетга, икки юз эллик миллиард рублдан зиёди эса ҳудудий ўлка бюджетларига йўналтирилиб, келажакда қонуний меҳнат миграциясини янада тартибли ривожлантириш орқали мамлакатнинг иқтисодий ҳамда ҳуқуқий барқарорлигини ошириш чоралари давом эттирилиши қатъий белгиланди.
